Effectief veranderen ten tijde van digitale transformatie

Voor wie is deze leergang?

Organisaties worden meer dan ooit geconfronteerd met de gevolgen van digitale transformatie. Meer dan “beter dan gisteren”, wordt van hen innovatiekracht en creativiteit voor de dag van morgen verwacht. Dit veronderstelt een mentale transformatie van een ieder in de organisatie.

De Bosno opleiding Perspectief in Ontwikkeling is bedoeld voor professionals die het voortouw willen nemen bij verandering. Ze zijn als divisie- of afdelingsmanager, programmanager of stevige beleidsadviseur verantwoordelijk voor ingrijpende digitalisering-gerelateerde veranderingsprogramma’s voor een toekomstgerichte organisatie.

Van hen wordt ook verwacht dat zij regie gaan voeren op én uitvoering geven aan de besturing van dit verandertraject en op het daadwerkelijk realiseren van de baten ervan. Zij worden meer dan ooit geacht het hoger management strategisch te adviseren. Daarin staan strategische competenties, regie voeren, adviesvaardigheden en congruentie van organisatieontwikkeling en ontwikkeling van de informatievoorziening centraal.

Digitale transformatie

Informatie wordt algemeen erkend als een strategisch ‘asset’ van een organisatie, maar dit inzicht vertalen in daadwerkelijke informatie-gedreven verandering en innovatie vergt meer. Veel meer dan aan digitale transformatie, hebben organisaties behoefte aan mentale transformatie. De dialoog tussen buiten- en binnenwereld, maar ook tussen primair proces en ondersteuning staat hierin centraal, met als kernthema de mentale flexibiliteit van alle betrokkenen. Kennis delen, zowel intern als extern met opdrachtgevers en partner organisaties, wordt meer en meer een cruciale ‘asset’.

Ook een nieuw en productief evenwicht vinden en met elkaar in stand houden tussen enerzijds innovatief en anderzijds beheersmatig denken en werken is een belangrijke opgave van een organisatie anno nu.

De strategische effecten in de relatie met klanten/burgers, netwerkrelaties en de samenleving in het algemeen verdienen volle aandacht, wil een organisatie haar rol blijven vervullen. Proactief opereren is in een dynamische maatschappij een must; de informatiepositie van de eigen organisatie in relatie tot haar omgeving bepaalt hierbij in toenemende mate haar slagkracht. Het is niet langer voldoende beter dan gisteren te opereren, maar juist open te staan voor het onverwachte ‘anders’.

Tegelijk is ook ICT en zijn voortbrenging aan snelle verandering onderhevig. Fenomenen als de cloud, agile/scrum, business analytics, smart e.a. veranderen het ICT-landschap en de governance erover in zeer sterke mate. Dit botst steeds meer met de traditionele, ingenieursachtige benadering uit het (recente) verleden, niet in het minst in de geesten van mensen. Een cruciale factor voor succes is dat deze nieuwe werkvormen niet op een ICT-eiland in de organisatie gebeuren: flexibel opereren is een must voor de hele organisatie en niet enkel voor de ICT-afdeling.

In een dienstverlenende organisatie speelt de factor ‘informatie’ een cruciale rol. Tegelijk zitten informatie gerelateerde componenten van deze organisatie geklemd tussen deze snel veranderende werkelijkheden; de eisen van de business, de mogelijkheden van ICT en de veranderingen in informatiegebruik lopen niet parallel qua veranderbaarheid. Ondersteunende organisatie-eenheden, vaak gezien als tussenschakel, hebben het in veel organisaties moeilijk om hun eigen positie duidelijk te maken en te (be)vestigen.

Er is een discrepantie tussen de externe verwachtingen, ambities en strategie van de organisatie enerzijds en de gepercipieerde kwaliteit van hun interne dienstverlening anderzijds. Gelijker tijd zijn de business- en de ICT omgevingen zeer volatiel, en functioneren in de spagaat tussen beheersing en vernieuwing. Nieuwe werkwijzen (in de ICT maar ook in de business) botsen tegen gevestigde rituelen, wetten en voorschriften.

ICT is niet de ‘business driver’ en ‘change agent’ die iedereen voorspiegelt. Aangedragen oplossingen worden links en rechts ingehaald door ad hoc oplossingen die niet passen in het bedrijf brede geheel. De governance structuur m.b.t. informatie en ICT is ingewikkeld en onduidelijk. Elke afdeling heeft haar eigen geschiedenis en ergo gevoeligheden met betrekking tot ondersteuning met behulp van informatie en ICT, ergo ook haar eigen invulling van informatiemanagement.

Een en ander vergt van organisaties misschien wel een ommekeer in opstelling en denken: eerder dan met een digitale transformatie worden ze geconfronteerd met een noodzakelijke maar moeilijk te realiseren mentale transformatie. Mentale mobiliteit is misschien wel hét hoofdkenmerk van eenieder die de informatie gedreven organisatie anno nu wil (helpen) realiseren: informatiemanagement is geen exclusieve zaak van informatiemanagers, maar van allen. Dit vergt nieuwe kaders, aangepaste modellen en een hoge mate van inlevingsvermogen in elkaars wereld. 

Veranderen doe je samen, de vraag is alleen ‘Hoe realiseer je dat?