Effectief veranderen ten tijde van transities, een mentale omslag

In hoog tempo worden organisaties geconfronteerd met transities op uiteenlopende vlakken:

De informatiesamenleving, migratie, de energietransitie, de verschuivende machtsverhoudingen op het wereld toneel, het Covid virus. Meer dan “beter dan gisteren”, wordt flexibiliteit, innovatiekracht en creativiteit voor vandaag en morgen verwacht. Dit veronderstelt een mentale transformatie van eenieder in de organisatie.

Voor wie?

De opleiding “Perspectief in Ontwikkeling” is bedoeld voor gedreven professionals met academisch denk- en werkniveau, die hierin het voortouw willen nemen. Ze zijn als afdelingsmanager, beleidsfunctionaris of projectleider van veranderingsprogramma’s verantwoordelijk voor of het adviseren over een toekomstgerichte organisatie. Van hen wordt ook verwacht dat zij regie gaan voeren op en uitvoering geven aan de besturing van verandertrajecten en op het daadwerkelijk realiseren van de baten ervan.

Zij worden geacht het hoger management strategisch te adviseren. Leiderschap, strategische competenties, congruentie van organisatieontwikkeling, kunnen adviseren en regie voeren, samenwerken en ontwikkeling van de informatievoorziening staan daarbij aan de basis.

Toelichting

Transformatie betreft niet alleen de dialoog tussen buiten- en binnenwereld, maar ook tussen primair proces en ondersteuning, met als kernthema de mentale flexibiliteit van alle betrokkenen. Kennis delen, zowel intern als extern met opdrachtgevers, partner- of ketenorganisaties, is een cruciale ‘asset’. Ook een nieuw en productief evenwicht vinden tussen enerzijds innovatief en anderzijds beheersmatig denken en werken is een belangrijke opgave anno nu.

Wil een organisatie van waarde zijn, dan verdient een evenwichtige strategie in de relatie met klanten/burgers, netwerkrelaties, ICT en de samenleving in het algemeen de volle aandacht. Het is niet langer voldoende beter dan gisteren te opereren op basis van heldere richtlijnen, maar juist open te staan voor het onverwachte ‘anders’. Proactief, flexibel en slagvaardig opereren, met een set van waarden richting gevend aan het handelen, is in de dynamiek van nu een must.

Die componenten lopen niet parallel qua veranderbaarheid en zijn geklemd tussen snel veranderende werkelijkheden: De eisen van de business, van de politieke en maatschappelijke context, van het beschikbaar potentieel op de arbeidsmarkt, van de eigen historie en daaruit voortvloeiende organisatie principes, van de mogelijkheden van ICT.

Organisatie-eenheden hebben het veelal moeilijk om hun eigen positie duidelijk te maken en te (be)vestigen en worden geconfronteerd met een veelheid aan verschijnselen:

  • Elke afdeling heeft haar eigen geschiedenis en gevoeligheden m.b.t. ondersteuning op gebied van informatie, HR, inkoop enz. en heeft daarbij haar eigen invulling van diensten
  • Er is een discrepantie tussen de externe verwachtingen, ambities en strategie van de organisatie enerzijds en de gepercipieerde kwaliteit van hun interne dienstverlening anderzijds
  • Er is een ingewikkelde en onduidelijke governance structuur
  • Er zijn volatiele business- en ICT-omgevingen, zonder daar direct vat op te krijgen
  • Er is een spagaat tussen beheersing en vernieuwing: nieuwe werkwijzen en toepassingen (mogelijk gemaakt door verregaande ICT) botsen tegen gevestigde rituelen, wetten en voorschriften gericht op controle en beheersing
  • Automatisering, data sturing, in/uitbesteding, en een veelheid aan gelijktijdige verandertrajecten leveren niet de beloofde verbeteringen die zijn voorgespiegeld
  • Brede en samenhangende keuzes voor organisatie verandering worden links en rechts ingehaald door ad hoc oplossingen die niet passen in het bedrijf breed geheel
  • Ieder mens, medewerker én leidinggevende, percipieert ontwikkelingen op verschillende wijze en maakt voortdurend afwegingen ten aanzien van het eigen belang versus organisatiebelang

Een en ander vergt een ommekeer in opstelling en denken. Verandermanagement is geen exclusieve zaak van verandermanagers of van leidinggevenden, maar van allen.

Leren bij Bosno over verandering en transformatie betreft geen technisch maar een noodzakelijk en moeilijk te realiseren mentaal proces. Het betreft een open mind, heldere waarden, nieuwe kaders, breder kunnen kijken, aangepaste modellen en overstijgend willen zijn aan eigen afdeling, doelen en belangen. Mentale mobiliteit is misschien wel hét hoofdkenmerk van eenieder die gedreven organisaties anno nu wil (helpen) realiseren.